μεγέθυνση χάρτη

ΠΛAKA. Το εμπορικό κέντρο της πόλης εγκαταστάθηκε γύρω από τον πρώτο πυρήνα της – την παλιά και γραφική περιοχή της Πλάκας. Μια από τις πιθανές ετυμολογίες της λέξης Πλάκα προέρχεται από το αλβανικό ‘πλιάκου’, που σημαίνει παλιός, γηραιός. Όπως υποστηρίζουν οι ιστορικοί, μετά από μια πειρατική επιδρομή η περιοχή έμεινε ακατοίκητη. Όταν με τα χρόνια κατοικήθηκε και πάλι, ανάμεσα στους κατοίκους βρέθηκαν μερικοί Αλβανοί φρουροί που υπηρετούσαν τους Τούρκους. Αυτοί ονόμασαν την περιοχή ‘πλιάκου Αθήνα’, δηλαδή η Παλιά Αθήνα. Η λέξη συγχωνεύτηκε με την ελληνική γλώσσα και έγινε ‘Πλάκα’ και άρχισε να σημαίνει την ευρύτερη περιοχή της Παλιάς Πόλης.
Με τα χρόνια, καθώς η πόλη επεκτεινόταν, η περιοχή εξελίχθηκε σε ένα ιδιότυπο τουριστικό εμπορικό κέντρο. Πλήθος από καταστήματα ειδών λαϊκής τέχνης, αναμνηστικών δώρων, υφαντών και άλλων αντικειμένων, αντιπροσωπευτικών της παραδοσιακής παραγωγής συνυπάρχουν με πολυάριθμα εστιατόρια, ταβέρνες, καφετέριες, μπουάτ και χορευτικά κέντρα.
Ένας από τους περίφημους ναούς της Πλάκας είναι η εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης χτισμένη μεταξύ 11ου και 12ου αι. στη γειτονιά με το λατινικό όνομα Κουντίτο. Το όνομα αυτό δηλώνει την ύπαρξη ενός αρχαίου υδραγωγείου, τα απομεινάρια του οποίου αποκαλύφθηκαν στις ανασκαφές. Η εκκλησία αρχικά ήταν αφιερωμένη στους Αγίους Θεοδώρους. Από το 1767 γίνεται μετόχι της Αγίας Αικατερίνης του Σινά και αφιερώνεται στην Αγία Αικατερίνη.
Στην περιοχή ανάμεσα στην πλατεία Ομονοίας, το Μοναστηράκι και την πλατεία Συντάγματος, που συνορεύουν με την Πλάκα, βρίσκονται και σήμερα τα χαρακτηριστικά στοιχεία της διοικητικής, πολιτικής, οικονομικής και εμπορικής λειτουργίας της πόλης, αν και η φυσιογνωμία αυτής της περιοχής έχει διαφοροποιηθεί σημαντικά μέσα στο χρόνο.

ΤΑ ΑΝΑΦΙΩΤΙΚΑ. Στους βόρειους πρόποδες της Ακρόπολης, πάνω από την Πλάκα, υπάρχει μια γραφική μικρή συνοικία με στενά σοκάκια και παραδοσιακά μικρά σπίτια – τα Αναφιώτικα. Η περιοχή αυτή χτίστηκε στα χρόνια της βασιλείας του Όθωνα. Η ονομασία της οφείλεται στους Αναφιώτες Γ. Δαμίγο και Μ. Σιγάλα που έχτισαν τα πρώτα σπίτια στην περιοχή. Παρά τις απαγορεύσεις της κυβέρνησης, τους ακολούθησαν και άλλοι συμπατριώτες και έτσι τα Αναφιώτικα μέχρι σήμερα κοσμούν τους πρόποδες του λόφου.

Ο ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ. Τις πρόποδες του Ιερού Βράχου περιέβαλλε ένας ατραπός, ο Περίπατος, ο οποίος, κατά την περιγραφή, είχε μήκος 5 στάδια και 18 πόδια, δηλαδή περίπου 1 χιλιόμετρο. Στα παλιά χρόνια ο δρόμος αυτός εξυπηρετούσε τα ιερά σπήλαια στις πλαγιές του βράχου της Ακρόπολης. Περισσότερα από αυτά βρίσκονται στη βόρεια πλευρά του βράχου, η οποία από τα αρχαία χρόνια ονομαζόταν Άκραι ή Μακραί.
Μετρώντας από τα δυτικά, το δεύτερο σπήλαιο στη σειρά ήταν αφιερωμένο στον Απόλλωνα. Μπροστά του βρέθηκε ένας βωμός, λαξευμένος στο βράχο, όπως και οι αναθηματικές πλάκες με ονόματα των αναθετών. Σύμφωνα με το μύθο, εδώ ο Απόλλων Υπακραίος, όπως ονομαζόταν, ενώθηκε κρυφά με την Κρέουσα, κόρη του Ερεχθέα.
Έξω από αυτό το σπήλαιο οι Πυθαϊστές, πριν ξεκινήσουν το ταξίδι τους στους Δελφούς, περίμεναν το φωτεινό σήμα, το άστρο, να φανεί πάνω από την Πάρνηθα.
Δίπλα στο σπήλαιο του Απόλλωνα, στην τρίτη σπηλιά στη σειρά, λατρευόταν ο Ζευς Ολύμπιος. Μπροστά από αυτή τη σπηλιά σώζονται λαξεύματα του βωμού, αφιερωμένου στον Δία Αστραπαίο.
Συνεχίζοντας προς τα ανατολικά, συναντάμε μερικά βαθουλώματα στο βράχο. Μετά τη μάχη του Μαραθώνα εδώ καθιερώθηκε η λατρεία του Πάνα και των Νυμφών. Όπως πιστεύεται, ο Πάνας βοήθησε τους Αθηναίους να νικήσουν τη μάχη στο Μαραθώνα, στέλνοντας πανικό φόβο στους αντιπάλους. Κατά τις ανασκαφές βρέθηκαν πολλά αφιερώματα στο θεό, τοποθετημένα σε ορθογώνιες κόγχες.