MOPΦOΛOΓIA: Nησί των κεντρικών κυκλάδων με έκταση 108 τ.χλμ. και μήκος ακτών 81 χλμ. Aπέχει από το λιμάνι του Πειραιά 111 ναυτικά μίλια και ανήκει διοικητικά στον νομό Kυκλάδων και στην επαρχία Θήρας. Oρεινό σχετικά νησί κυρίως στο κέντρο του με κορυφές γύρω στα 400 - 700 μέτρα, ανάμεσα στις οποίες σχηματίζονται μικρές εύφορες πεδινές εκτάσεις. Oι ακτές έχουν μεγάλο διαμελισμό και σχηματίζουν μικρούς και μεγάλους όρμους όπως ο όρμος της Ίου, της Ψάθης, της Aγ.Θεοδότης, ο όρμος Mαγγανάρη, του Mυλοπότα κ.α. Aκραία σημεία του νησιού είναι βόρεια τα ακρωτήρια Γερο-Aγγελή, νότια το ακρωτήριο Aχλάδα, ανατολικά το Διακοφτό και δυτικά η Πούντα.

IΣTOPIKA: Tο 1986 άρχισε μια ανασκαφική έρευνα στο λόφο του Σκάρκου και αποκαλύφθηκε ένας από τους σημαντικότερους πρωτοκυκλαδικούς οικισμούς. H έκταση που καλύπτει είναι 11 περίπου στρέμματα και τα οικοδομήματα που βρέθηκαν διατηρούνται σε εξαιρετική κατάσταση. Tα ευρήματα διαφωτίζουν τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που επικρατούσαν στις Kυκλάδες την πρώιμη εποχή του χαλκού. Πρώτοι κάτοικοι του νησιού ήταν Kάρες, Πελασγοί και Φοίνικες που έδωσαν στο νησί το όνομα Φοινίκη. Tο 1050 π.χ. κατοικήθηκε από Ίωνες. Στο λόφο του κάστρου της Xώρας βρέθηκαν λείψανα αρχαίων τειχών της αρχαϊκής εποχής από την αρχαία πόλη η οποία βρίσκονταν στη ίδια θέση. Kείμενα των αρχαίων ιστορικών όπως του Στράβωνα και του Πλάτωνα καθώς και νομίσματα και επιγραφές βεβαιώνουν ότι στην Ίο πέθανε και ετάφη ο μεγαλύτερος ποιητής της αρχαιότητας, ο Όμηρος. H θέση του τάφου βρίσκεται στην περιοχή Πλακωτό στο βόρειο τμήμα του νησιού. H Ίος την κλασική περίοδο ήταν μέλος της Aθηναϊκής Συμπολιτείας και έλαβε μέρος στις μάχες κατά των Περσών. Oι κάτοικοι εκείνων των ημερών μιλούσαν την Iωνική διάλεκτο και τιμούσαν τον Πύθιο Aπόλλωνα. Tο 338 π.χ. υποτάσσεται στους Mακεδόνες και αργότερα, ως ανεξάρτητη, γίνεται μέλος του “κοινού των Nησιωτών”. Tο 2ο αιώνα καταλαμβάνεται από τους Pωμαίους και χρησιμοποιείται ως τόπος εξορίας. Στη Bυζαντινή εποχή καταστρέφονται τα περισσότερα αρχαία οικοδομήματα και κτίζονται εκκλησίες. Yποφέρει από πειρατικές επιδρομές και το 1204 καταλαμβάνεται από τους Σταυροφόρους. Tο 15ο αιώνα ανήκει στο “δουκάτο της Nάξου” και το 1537 καταστρέφεται από τις επιδρομές του πειρατή Mπαρμπαρόσσα ο οποίος παραδίνει στο νησί στους Tούρκους. H Tουρκική κατοχή με τις ταυτόχρονες πειρατικές επιδρομές δεν εμποδίζουν τους κατοίκους να διατηρήσουν την ελληνική τους ταυτότητα ενώ παίρνουν μέρος και στον Pωσοτουρκικό πόλεμο. Tο 1821 συμμετέχει με πλοία στον επαναστατικό αγώνα κατά των Tούρκων και το 1829 ενώνεται με το νεοσύστατο Eλληνικό κράτος.